Kategorie: Niezależna myśl etyczna

DYSKUSJE WOKÓŁ PRZEDMIOTU ETYKI

Pierwszymi jej propagatorami byli Julian Ochorowicz i Aleksander Świętochowski, później zaś podejmowane było i rozwijane, w różnym zresztą zakresie, przez Feliksa Bogackiego, Władysława Kozłow­skiego, Adama Mahrburga i innych.Prezentację głównych poglądów na temat etyki naukowej, jej przedmio­tu i funkcji zacznijmy od

ETYKA NAUKOWA

Etyka naukowa, tak jak każda inna nauka, powinna stanowić „usystematyzowaną wiedzę, określającą istotę i stosunki pewnego działu zjawisk”, tych, które składają się na moralność danego społeczeństwa. Występując w roli nauki, etyka widzi „w każdej powinności moralne zjawisko, obiektywnie pojęty fakt”,

NA NAJBLIŻSZĄ PRZYSZŁOŚĆ

Zadaniem na najbliższą przyszłość jest dokładne wyznaczenie zakresu badań etyki teoretycznej, dla której Świętochowski proponuje nazwę — etologia. Nowa nauka odrzuca aprioryczne rozwiązania i zwraca się bezpośrednio do faktów moralnych, opisując je, wyjaśniając ich genezę i przyczyny rozwoju. Autor Źródeł

CO SKŁADA SIĘ NA MORALNOŚĆ ?

Na moralność bowiem jakiejś epoki składają się me tylko pewne postępowania, lecz i panujące w tej epoce poglądy na postępowanie.Świętochowski zwraca szczególną uwagę na problem osobistego stosunku etologa do badanych zjawisk moralnych. Właściwą postawą z przystępować do badań eto logicznych,

W SYTUACJI UPRZYWILEJOWANIA

Arbitralność wypowiedzi, zapalczywość sądów, stawianie w sytuacji uprzywilejowane, własnych poglądów spychają go często na manowce nie uświadomionych wartościowań. Konsekwentnie natomiast głosi Świętochowski ideę zracjonalizowania czy unaukowiema etyki przez sprowadzenie jej na drogę opisu. Jest przekonany, ze dzięki etologn obszerna i

BURZENIE WYOBRAŻEŃ

Burzyła istniejące wyobrażenia o samej etyce, przedmiocie i metodach jej uprawia­nia, tworząc nową hierarchię problemów. Zanegowała potrzebę poszuki­wania tego, co etyka tradycyjna uważała za najpilniejsze. W zamian przedstawiła cały katalog propozycji badawczych, ukazując nowe perspek­tywy poznawcze. Etyka teoretyczna oponuje przeciwko

POPRZEZ OKREŚLENIE PRZEDMIOTU

Wreszcie poprzez określenie przedmiotu dociekań badawczych oraz metod ich realizacji etyka Święto­chowskiego jasno precyzuje swój status, widząc się w szeregu nauk szczegółowych. Taka wizja etyki to zdecydowany zwrot ku empirii, podyktowany pozytywistycznym pragnieniem uczynienia z etyki nauki pewnej, której tezy

ODMIENNA KONCEPCJA ETYKI

Z odmienną koncepcją etyki naukowej wystąpił Julian Ochorowicz. Autor Metody w etyce także deklaruje się jako zwolennik etologii, ale ujmuje tę dyscyplinę w innych wymiarach, a cele, jakie z nią wiąże, nie sprowadzają się jedynie do opisu i wyjaśniania zjawisk

GRUNTOWNA REFORMA

Wymaga ona nie tylko gruntownej reformy etyki tradycyj­nej, co właściwie stworzenia nowej nauki. Pierwszym etapem budowania etyki naukowej jest określenie jej podstaw. Przedmiotem jej badań będą fakty moralne, a metoda, podobnie jak w naukach przyrodniczych, będzie opisowa i wyjaśniająca. Poczynione

NAUKA O MORALNOŚCI

Tworzyłyby one naukę o moralności, zajmującą się poznawaniem tego, co jest, poznawaniem opartym na metodach nauk psychologicznych, socjologicznych i historycznych. Dla Ochorowicza właściwą etyką jest oczywiście etyka normatywna. Uważa on, ze do jej konstruowania można przystąpić dopiero po opracowaniu zasadniczych

ZADANIA ETYKI NAUKOWEJ

Zdaniem Ochorowicza związek etyki opisowej z etyką normatywną nie jest związkiem teorii z praktyką, lecz związkiem teorii opisującej i wyjaśniającej z teorią normującą. Zatem etyka normatywna jest również nauką teoretyczną, podobnie jak etyka opisowa; zajmuje się teoretyczną kwestią jakie normy

W RAMACH ETYKI NAUKOWEJ

W ramach etyki naukowej funkcje zastosowania teoretycznie ustano­wionych norm do praktyki spełniałby osobny dział, nazwany przez Ochorowicza etoplastią. Pomysłom konstrukcyjnym Ochorowicza towarzyszy programowy optymizm. Nie umniejszają go stojące przed nową etyką trudności. Pomijając liczne ułomności i niekonsekwencje powyższych projektów spróbujmy